ை O DNI electrónico presente e futuro.

ilcanallarubens_DNIe_2006_2015_FracasoAbra a súa carteira e mire con detalle o seu DNI. O máis seguro é que o seu documento de identificación sexa xa unha dos millóns de tarxetas intelixentes que se foron entregando dende 2006 (actualmente uns 40 millóns están xa na rúa e en 2016 todos os españois terán obrigatoriamente un DNI-e) e que incorporan un chip na súa parte esquerda. Nel, almacénase de forma dixital a mesma información e imaxes que se encontran imprimidas na tarxeta, incluíndo a firma persoal do cidadán. Ademais, o chip inclúe os certificados dixitais necesarios para a autenticación e a firma electrónica, pasos obrigados para poder identificarnos online e realizar todo tipo de trámites telemáticos ante as Administracións Públicas.

Anunciado a bombo e prato, o DNI electrónico gozou dun forte apoio económico para impulsar a súa implantación na sociedade (máis de 300 millóns de euros nos primeiros anos) pero o seu uso, nove anos despois, é puramente residual. Segundo o informe e España 2014, realizado pola Fundación Orange, apenas un 0,02% dos trámites públicos realizáronse identificándose co DNI-e. Ou o que é o mesmo, dos 367 millóns de procedementos oficiais, o DNI electrónico só estivo presente en 700.000 deles.

Son datos que asombran a propios e estraños, máis aínda se se ten en conta que o uso do DNI electrónico no sector privado (como bancos, por exemplo) é aínda menor. Como é posible que un avance tecnolóxico como este non lograse asentarse na nosa sociedade? Que razóns encontraron os españois para pasar por alto as vantaxes do DNI-e a pesar de xa telo dispoñible na súa carteira?

Por que fracasou o DNI electrónico?

É a pregunta do millón, á que Goberno, analistas e expertos do sector TIC levan dando voltas durante estes nove anos que ten de vida o DNI-e. Desgraciadamente, non hai un motivo único ao que achacar o fracaso desta tecnoloxía, senón que son múltiples as causas que explican esta situación.

Entre elas destaca a necesidade de usar lectores de tarxetas (que practicamente ningún español posúe) e a complexidade de instalación nalgúns ámbitos do software necesario para recoñecer os certificados dixitais. A crise económica, que comezou en 2007, tan só un ano despois do lanzamento do DNI electrónico, tamén supuxo un importante revés para que moitas empresas privadas (e tamén varios organismos públicos) se decidisen a crear as aplicacións necesarias para integrar este documento nos seus procesos de identificación online.

Rafael García del Poyo, socio do despacho de avogados Osborne Clarke na súa área de Dixital Negocio, alude como outra das principais causas do fracaso do DNI-e á curta vida útil dos certificados, que deben ser “renovados cada catro anos a pesar de que o DNI físico segue estando vixente. Isto provoca que, no tempo de vida dun documento haxa que ir unha ou dúas veces a renovar a capacidade de firma dixital”.

Este experto apela ademais á falta de formación do cidadán español como outro factor a ter en conta: “A pesar de que todos os DNInovos se emitiron co mesmo deseño, non todos teñen capacidade de firma electrónica. Así, os documentos de nenos e dalgunhas persoas da terceira idade -que así o solicitaron- carecen de certificados dixitais. Polo tanto, non todos os españois poden asinar, un bo exemplo da falta de cultura dixital dalgúns cidadáns do noso país,”.

Tampouco axudou a democratizar o DNI-e a imposibilidade de utilizalo para correo electrónico asinado nin para firma de facturas de empresa por apoderamento, que son a inmensa maioría das facturas asinadas electronicamente. Na actualidade, este tipo de documentos dixitais só pódense asinar con certificados de persoa xurídica da FNMT (Fábrica Nacional da Moeda e Timbre) “, explica Enrique Ortiz, consultor de Seguridade do Grupo Entelgy. Ademais, engade este experto, a Lei para o Impulso da Sociedade da Información “especificaba certas obrigas ás empresas, que nin se cumpriron, nin se sancionan”, o que tamén deixou en terra de ninguén o desenvolvemento de plataformas de terceiros que utilicen o DNI electrónico.

Ortiz tamén alude á coexistencia de métodos alternativos de autenticación como outra cuestión que explica o fracaso do DNI-e: “A maioría dos accesos pódense seguir realizando cos métodos de autenticación antigos”. Nese sentido, os bancos xa posuían os seus propios sistemas de autenticación e no ámbito online xurdiron numerosas compañías privadas de certificacións e firmas con poderes que lograron máis implantación en determinados mercados que o propio DNI electrónico.

Na mesma liña, García del Poyo indica que o grao de privacidade que proporciona o DNI-e non é solicitado por practicamente ningunha empresa online con orixe fóra das nosas fronteiras: “As grandes empresas dixitais son doutros países con regulacións moi distintas á española nas que non se esixe este grao de privacidade regulada. Abóndalles con estar practicamente seguros de que alguén é quen di ser. Nestes ámbitos non se pide o DNI nin é necesario que terceiras partes certifiquen a personalidade de cada un dos internautas”.

A chegada do DNI 3.0

Este mesmo ano, o ministerio do Interior anunciou unha nova versión do DNI electrónico que a prensa non tardou en bautizar como o “DNI 3.0″. Aínda que lle queda un gran percorrido por diante, esta nova tecnoloxía non requirirá dun lector especial, como acontecía ata agora, senón que poderá utilizarse con conectividade NFC (Near Field Contact), compatible coa maioría dos smartphones e comprimidos actualmente dispoñibles no mercado. O DNI 3.0 incorpora un chip máis rápido, con máis capacidade e cuxo certificado de firma electrónica gozará agora da mesma validez xurídica que a firma manuscrita.

Para Ortiz, “co DNI-e 3.0 elimínanse as barreiras de acceso existentes grazas á incorporación da tecnoloxía NFC. Ademais permitirá a lectura sen PIN do certificado de identificación, o que evitará a introdución repetida do número PIN nas transaccións e o bloqueo do PIN por introdución incorrecta deste. Isto permitirá desenvolver novas aplicacións para novos usos, como autenticación en tornos ou en equipos por proximidade, mesmo a chegada do voto electrónico cando o despregamento chegue a toda a poboación,”. Para este consultor, as novas características técnicas do DNI-e 3.0 farán posible a aparición de aplicacións para móbiles que facilitarán o seu uso, ata o punto de só requirir o usuario a súa instalación, e a introdución do seu PIN cando sexa necesario.

Non opina o mesmo o avogado Rafael García del Poyo, quen cre que, máis alá dos avances técnicos do DNI 3.0, este “debería ir acompañado de algo máis para solucionar as trabas actuais ao seu uso, como algún cambio lexislativo profundo”.

O camiño para asentar o DNI electrónico

Xa co DNI 3.0 en marcha cabe preguntarse que máis se pode facer para implantar este novo DNI electrónico na nosa sociedade, evitando os erros do pasado. É obvio que non se vai producir un cambio da noite á mañá pero si que hai, en opinión dos expertos, fórmulas para aumentar o uso deste documento.

“O reto no futuro é solucionar os problemas que quedaron no tinteiro, como a curta vida dos certificados do DNI-e e a molestia da súa renovación presencial, a creación dun servizo de selado tempos gratuíto oficial (TimeStamp) imprescindible para algúns tipos de firmas, habilitar o seu uso para correo electrónico asinado, a adquisición por parte das empresas do ‘know-how’ necesario para ver e aproveitar as súas posibilidades, e a culturización informática da España profunda que aínda existe”, detalla Enrique Ortiz.

García del Poyo coincide con Ortiz na necesidade dunha “modificación lexislativa para compasar a duración do DNI-e e a da firma electrónica. O socio de Osborne Clarke cre que só a “progresiva dixitalización da sociedade”, e que as propias administracións públicas e as empresas “acheguen un valor engadido real” poderán impulsar o uso desta tecnoloxía.

Rubens Rocha [@IlCanallaRubens]

Anuncios

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: