ை Amigo e amiga de Vigo esta é a esencia da vosa vila

 

Fotografía de ICR-Photographer 2013 desde o vello asilo de ancians do Barrio do Cura.

Fotografía de ICR-Photographer 2013 desde o vello asilo de ancians do Barrio do Cura.

Este é o val do Fragoso, celebre no refraneiro antigo «O val de Fragoso que é mui fermoso». No seu bordo, sobre o mar, esta a cidade de Vigo. Terra dentro están as súas vinte parroquias, unhas orillamar, outras esparexidas no val, os caseríos nas doces ondulaciones valecas, baixando desde os piñeirais montañeses ata o mar. Podemos dicir que o mar de Vigo comeza no estreito de Rande, onde foi a batalla entre os hispano-franceses e os anglo-holandeses, que deu no fondo cos galeóns que viñan de Indias coa súa carga de ouro e prata, e madeiras preciosas.

A mirada da Guía preside o propio mar vigués, e terá o seu nome da luz que avisaba do paso estreito que permitía aos barcos chegar ao fondo de saco da ría, á vila de Redondela e á illa de San Simón, primeiro sendo illa de presos, segundo illa de romarías e dos soños amorosos dun poeta medieval, Mendiño:

«Sedia eu na ermida de San Simón,
e cercáronme as ondas que grandes son»,

E na segunda metade do pasado século lazareto para as corentas dos ultramarinos, con indiscutible importancia no desenvolvemento do porto de Vigo, cos seus peiraos ao longo da costa, os comerciais, o de transatlánticos coa Estación Marítima estación de onde moitos emigrantes viaxaron por necesidade, o porto pesqueiro coa lonxa e os pavillóns nos que se prepara o peixe para a exportación ao interior de España. Esta é a Ribeira propiamente dita, o Berbes a cuxos soportais chegada do mar. E unida a Vigo, a vila de Bouzas, tan mariñeira, e antes de chegase a ela, estaleiros, instalacións industriais, fabricas de conservas poucas hoxe consérvanse. E mais alá, Alcabre e a esplendida suite de praias da beira esquerda da ría: Samil, Coruxo, o Bao, Canido… praias hoxe enfermas pola especulación e as construcións salvaxes de casas burguesas e paseos que agasallan as súas areas finas ao mar… Praias de finísima area, que teñen próximos aos alicerces rumorosos. Se anchea a ría, e o Morrazo, fronte ás praias vigueses, ofrece o suave descenso do poderoso espolón cara ao mar. As illas Cíes gardan a entrada da ría, e segundo a luz dos días, aparecen próximas ou remotas, coma se formasen parte dos secretos arquipélagos navegantes, tan caros aos soños célticos que hoxe se empeñan a que ditas illas sexan espremidas tales como as laranxas dos naranjos que pola rúa García Barbón empéñanse en erradicar en requirimento de facelas patrimonio da humanidade que como ben se sabe todo aquilo que recibe ese galardón o seu sufrimento é palpable. Case no corazón mesmo da urbe de hoxe, álzase o outeiro que chaman o Castro, que foi nos días protohistóricos, como probaron os achados feitos, e máis tarde castelo guardador da vila, castelo desaparecido polo empeño de poñer unha torre de Mordor, castro de fermosos parques, con ben ordenados paseos e xardíns, miradoiro incomparable sobre a cidade e a ría, e sobre o val do Fragoso e as montañas que o cercan, o Vixiador, a Madroa, Puxeiros, Presas, Sobreiro, Cepudo, Alba, chan de Lagos, e o Galiñeiro, cos seus setecentos metros. O Val é pratense, cercal e vinícola. Crecen nel a camelia, o naranjo e o limonero.

Ambrosio de Morais na súa «Crónica Xeral» cre que a actual Vigo é o Vicus Spacorum do itinerario do Cesar Antónimo. No século XXI xa se fala de Santa María de Vigo en documentos da Igrexa de Tui. Os mosteiros do interior de Galiza querían ter posesións na costa para o peixe das xornadas de obstinencia, e así como a vila de Marín foi dos bernardos de Osera, Vigo dos monxes de Melón, aínda que por pouco tempo que a vila paso enseguida á Mitra compostelá, e quedaron os melonenses sen os froitos da ría e do mar, sen as fanecas e robalizas e centollas, e sen as grandes pescadas «do petisco» para os días festivais. O arcebispo de Santiago puxo, no escudo de Vigo, vísea dos peregrinos composteláns, e á vila, no século XVI, o que o era entón, don Rodrigo da Lúa, un imposto, «o dereito que chaman de Mula e de Culler». O cornista Espinos di que esta carga debíase gastar en soster as naves de guerra que vixiaban o litoral contra os piratas, berberiscos, ingleses con Dranke no 1585, os turcos en 1917… Vigo foi amurallado á conta do Reino de Galiza. As murallas cinco portas, -algunha das cales se fixo famosa, como a da Gambo nos días da reconquista de Vigo ao francés, cando a guerra da Independencia, feito heroico que Vigo celebra cada 25 de marzo erroneamente.

Vigo crecía pouco e lentamente. Parece ser que o arcebispo de Santiago, don Lope de Mendoza, chámanlle «vila» por primeira vez en 1422: «nosa vila de Vigo». En 1497, a igrexa de Santa María de Vigo é ergueita Colexiata, porque aumentou o número de poboadores, pero cen anos máis tarde, o visorrey de Galiza, señor marqués de Cerralbo, quixo que non se permitise en Vigo contratación con estranxeiros, e seguísena facendo no monopolio A Coruña e Baiona, como se facía desde a era de don Juan II. A Coruña e Baiona dicían que por ser Vigo pouca cousa e moitos os ingleses que entraban a comprar e vender, que estes «vivían con moita soltura nas casas da fe e de relixión» dicindo herejías, burlándose da misa, «quebrantando crucifixos e acoitelando coas súas espadas as cruces».

Vigo alego que o seu porto era o mellor e máis seguro de toda Galiza, «con boa entrada, saída e moito abrigo». A prohibición do visorrey non debín impoñerse, e Vigo foi crecendo e prosperando. A poboación estendeuse polas ladeiras do castro cara ao mar, Di Ávila e a Cova que «Vigo tomo o seu principal incremento nos séculos XV e XVI e de aí adiante foi crecendo máis e máis…, non sendo antes deste tempo máis que unha simple aldea». Desexado daralle o titulo da Cidade, co engadido de Fiel, Leal e Valerosa. O seu escudo é un castelo semienvuelto polas ramas dunha árbore, fabuloso, insólita oliveira. En 1898, polo comportamento da cidade cos repatriados da guerra de Cuba, foille concibido o titulo de «Sempre Benéfica».

Se Vigo fose unha polis grega dos días antigos, diríase que foi fundada por un poeta, aquel Martin Codax que baliaba «e non sacro Vigo» e vía á súa amiga bañarse nas ondas. Ten tanta amizade co mar como Venecia. Saúdana os ventos e a luz do gran Océano, e vese chegar cada día as naves dos seus fillos, que regresan do mar, «fértil en peixes», coa colleita cotiá. A cidade creceu polos suaves outeiros valecas e as ladeiras ribeiregas e é hoxe unha gran urbe, rica e prospera non tan prospera. Na noite, desde o mar ou desde a Guía, saúdanse as súas luces, e entrando á cidade pola estrada de Madrid, os ollos sorpréndense dos milleiros delas pousadas como aves luminosas nos pequenos hortos do val hoxe na actualidade cada vez máis escasos.

Rubens Rocha [@IlCanallaRubens]

Anuncios

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: